Technology & Information Hub

नेपाल सरकारले योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमलाई औपचारिक क्षेत्रका श्रमिकहरू मात्र नभई स्वरोजगार (Self-Employed) व्यक्ति तथा अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिकहरूका लागि समेत विस्तार गरेको छ। यस व्यवस्थाअनुसार आफ्नै व्यवसाय, पेशागत सेवा, कृषि, व्यापार, स्वरोजगार वा स्वतन्त्र पेशामा संलग्न व्यक्तिहरू पनि सामाजिक सुरक्षा कोष (SSF) मा आवद्ध हुन सक्ने व्यवस्था रहेको छ।

नेपालको आयकर कानून अनुसार निवृत्तिभरण (Pension) प्राप्त गर्ने व्यक्तिलाई विशेष कर सुविधा प्रदान गरिएको छ। पेन्सन आय भएका करदाताले आफ्नो करयोग्य आय गणना गर्दा पहिलो कर स्ल्याब (Basic Exemption Limit) को २५ प्रतिशत वा वास्तविक पेन्सन आयमध्ये जुन कम हुन्छ, त्यति रकम अतिरिक्त रूपमा करयोग्य आयबाट घटाउन पाउँछन्। त्यसपछि बाँकी रहेको खुद करयोग्य आय (Net Taxable Income) मा मात्र आयकर गणना गरिन्छ।

D-04 Return Form भनेको आन्तरिक राजस्व विभाग (IRD) द्वारा जारी गरिएको स्वयं कर निर्धारण आय विवरण (Self Assessment Return) हो। यस फाराममार्फत करदाताले आफ्नो वार्षिक आय, खर्च, करयोग्य आम्दानी, कर छुट तथा तिर्न बाँकी करको विवरण स्वयं घोषणा गरी विभागमा पेश गर्दछ। आयकर ऐन अनुसार निश्चित अवस्था भएका व्यक्तिहरूले आर्थिक वर्ष समाप्त भएको निश्चित अवधिभित्र D-04 फाराम अनलाइन पेश गर्नुपर्छ। D-04 फाराम Taxpayer Portal मार्फत अनलाइन भर्न र पेश गर्न सकिन्छ ।

कर्मचारी सञ्चय कोष (Employees Provident Fund - EPF) बाट लिइएको सापटी (Loan) रकम हाल विभिन्न विद्युतीय माध्यमबाट भुक्तानी गर्न सकिन्छ। तीमध्ये Connect IPS सबैभन्दा लोकप्रिय र सुरक्षित अनलाइन भुक्तानी प्रणाली हो।

नागरिक लगानी कोष (Citizen Investment Trust - CIT) बाट विभिन्न प्रयोजनका लागि लिइएको सापटी (Loan) रकम हाल Connect IPS मार्फत अनलाइन भुक्तानी गर्न सकिन्छ। यस सुविधाले सेवाग्राहीलाई बैंक वा कोषको कार्यालयमा उपस्थित नभई घर, कार्यालय वा जहाँबाट पनि सजिलै किस्ता तथा बाँकी सापटी रकम बुझाउने सुविधा प्रदान गरेको छ।

Microsoft Word मा लामो Document तयार गर्दा एउटै Document लाई विभिन्न पृष्ठ तथा भागमा व्यवस्थित गर्न Page Break र Section Break को प्रयोग गरिन्छ। यी दुवैको काम Document लाई व्यवस्थित बनाउनु हो, तर दुवैको उद्देश्य फरक हुन्छ।

Microsoft Excel मा तयार गरिएको महत्वपूर्ण, व्यक्तिगत वा गोप्य Excel File लाई अनधिकृत व्यक्तिले खोल्न नपाओस् भन्नका लागि Password Protection प्रयोग गर्न सकिन्छ। Password राखेपछि Excel File खोल्दा पहिले Password मागिन्छ र सही Password राखेपछि मात्र File खुल्छ।

छिन्नमस्ता भगवती मन्दिर सप्तरी जिल्लाको प्रसिद्ध धार्मिक तथा शक्तिपीठमध्ये एक महत्वपूर्ण स्थल हो। यो मन्दिर छिन्नमस्ता गाउँपालिका क्षेत्रमा अवस्थित छ र सप्तरीको सदरमुकाम राजविराजबाट पनि यहाँ पुग्न सकिन्छ। धार्मिक आस्था, ऐतिहासिक परम्परा तथा सांस्कृतिक महत्वका कारण यस मन्दिरमा नेपालका विभिन्न जिल्ला तथा छिमेकी भारतबाट समेत श्रद्धालुहरू आउने गर्दछन्।

Microsoft PowerPoint मा तयार गरिएको Presentation लाई अझ आकर्षक, व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउन विभिन्न प्रकारका Transition Effect प्रयोग गर्न सकिन्छ। Transition भनेको एउटा Slide बाट अर्को Slide मा जाँदा देखिने दृश्य प्रभाव हो।

कंकालिनी मन्दिर नेपालको मधेश प्रदेशअन्तर्गत सप्तरी जिल्लाको हनुमाननगर कंकालिनी नगरपालिका–१, भारदह क्षेत्रमा अवस्थित प्रसिद्ध धार्मिक तथा ऐतिहासिक शक्तिपीठ हो। यो मन्दिर पूर्व–पश्चिम राजमार्ग नजिकै रहेको कारण नेपालका विभिन्न स्थानबाट सजिलै पुग्न सकिन्छ।

कर्मचारी सञ्चय कोष (Employees Provident Fund - EPF) बाट लिएको सापटी (Loan) रकम अहिले अधिकांश बैंकहरूको Mobile Banking Application मार्फत अनलाइन भुक्तानी गर्न सकिन्छ। यस सुविधाले सेवाग्राहीलाई बैंक वा कर्मचारी सञ्चय कोषको कार्यालयमा गएर लाइन बस्नुपर्ने झन्झटबाट मुक्त गरेको छ।

धारापानी सप्तरी जिल्लामा रहेको प्राकृतिक तथा स्थानीय पर्यटनको सम्भावना बोकेको रमणीय स्थल हो। हरियाली, प्राकृतिक वातावरण, पानीका स्रोत तथा शान्त वातावरणका कारण धारापानीलाई आन्तरिक पर्यटकका लागि आकर्षक गन्तव्यका रूपमा लिन सकिन्छ।

MobiOffice (पहिले OfficeSuite को नामले परिचित) Android मोबाइल तथा ट्याबलेटमा प्रयोग गर्न मिल्ने लोकप्रिय Office Application हो। यस Application को प्रयोग गरी Microsoft Word, Excel, PowerPoint तथा PDF फाइलहरू सजिलै खोल्न, सम्पादन गर्न, सुरक्षित गर्न र शेयर गर्न सकिन्छ।

देवीथान सिरहा जिल्लाको लहान क्षेत्रमा रहेको महत्वपूर्ण धार्मिक तथा स्थानीय आस्थाको स्थल हो। स्थानीय बासिन्दाहरूले देवीको पूजा–आराधना गर्ने भएकाले यस स्थानलाई देवीथान भनेर चिनिन्छ। धार्मिक आस्था, स्थानीय परम्परा र सांस्कृतिक महत्वका कारण देवीथान लहान क्षेत्रका मानिसहरूका लागि विशेष महत्व राख्ने स्थलका रूपमा परिचित छ।

Microsoft Word मा तयार गरिएको महत्वपूर्ण वा गोप्य Document लाई अरू व्यक्तिले अनुमति बिना खोल्न नपाओस् भन्नका लागि Password Protection प्रयोग गर्न सकिन्छ। Password राखेपछि उक्त Word File खोल्दा पहिले Password मागिन्छ। सही Password राखेपछि मात्र Document खोल्न सकिन्छ।

दन्तकाली मन्दिर सुनसरी जिल्लाको धरान उपमहानगरपालिकामा अवस्थित नेपालको प्रसिद्ध शक्तिपीठहरूमध्ये एक महत्वपूर्ण धार्मिक स्थल हो। यो मन्दिर धरान बजारबाट केही दूरीमा रहेको छ र पूर्वी नेपालको प्रमुख धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा परिचित छ।

Microsoft PowerPoint मा Slide लाई अझ आकर्षक, व्यवस्थित र Professional बनाउन Background Image राख्न सकिन्छ। Background Image भनेको Slide को पछाडिको भागमा राखिने तस्वीर हो, जसको माथि Text, Heading, Shape, Chart, Table वा अन्य सामग्री राख्न सकिन्छ।

जानकी मन्दिर नेपालको मधेश प्रदेशअन्तर्गत धनुषा जिल्लाको जनकपुरधाममा अवस्थित प्रसिद्ध धार्मिक, ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदा हो। यो मन्दिर माता जानकी अर्थात् सीता देवीलाई समर्पित छ। हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि यो नेपालका सबैभन्दा महत्वपूर्ण तीर्थस्थलमध्ये एक मानिन्छ।

नेपालको आयकर कानून अनुसार करदाताले आफ्नो करयोग्य आय (Taxable Income) गणना गर्दा केही विशेष खर्च तथा योगदान रकम करयोग्य आयबाट घटाउन (Deduction) पाउने व्यवस्था छ। यसको उद्देश्य बचत, सामाजिक सुरक्षा तथा शिक्षालाई प्रोत्साहन गर्नु हो।

बराह क्षेत्र नेपालका सबैभन्दा पवित्र धार्मिक तीर्थस्थलहरूमध्ये एक हो। यो कोशी प्रदेशको सुनसरी जिल्लामा अवस्थित रहेको छ। सप्तकोशी नदी र कोका नदीको संगमस्थलमा रहेको यस क्षेत्रलाई हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले विशेष श्रद्धा र आस्थाका साथ पूजा गर्ने गर्दछन्। बराह क्षेत्रलाई नेपालको "चार धाम" मध्ये एक पवित्र धामको रूपमा समेत मानिन्छ।

नेपाल सरकार, अर्थ मन्त्रालय अन्तर्गतको आन्तरिक राजस्व विभाग (IRD) ले उपभोक्ताहरूमा वस्तु तथा सेवा खरिद गर्दा अनिवार्य रूपमा बीजक (Bill/Invoice) लिने बानीको विकास गर्न तथा कर प्रणालीलाई थप पारदर्शी बनाउन "करदाता प्रोत्साहन उपहार कार्यक्रम" सञ्चालन गरेको छ।

नेपाल सरकारद्वारा आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेटमार्फत व्यक्तिगत आयकर प्रणालीमा महत्वपूर्ण सुधार गरिएको छ। करदातालाई राहत प्रदान गर्ने उद्देश्यले करयोग्य आयको न्यूनतम सीमा वृद्धि गरिएको, करका तह (Tax Slab) सरल बनाइएको तथा अधिकतम करदर घटाइएको छ। यस व्यवस्थाले विशेष गरी तलबभोगी कर्मचारी, व्यवसायी तथा सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्ध करदाताहरूलाई प्रत्यक्ष लाभ पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

चिण्डे डाँडा धरान उपमहानगरपालिका–२० मा अवस्थित पूर्वी नेपालको एक प्रसिद्ध प्राकृतिक तथा पर्यटकीय गन्तव्य हो। पछिल्ला वर्षहरूमा यो स्थान आन्तरिक पर्यटक, हाइकिङ प्रेमी, फोटोग्राफर तथा साहसिक पर्यटनमा रुचि राख्ने व्यक्तिहरूको आकर्षणको केन्द्र बनेको छ। यहाँबाट धरान शहर, इटहरी, चारकोसे झाडी, तराईका फाँटहरू तथा वरिपरिका हरिया पहाडहरूको मनोरम दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ।

BUSY Accounting Software व्यवसाय, पसल, उद्योग, होलसेल, रिटेल, वितरण कम्पनी तथा सेवा प्रदायक संस्थाहरूमा लेखा (Accounting), स्टक व्यवस्थापन (Inventory Management), बिक्री (Sales), खरिद (Purchase), कर व्यवस्थापन (VAT/GST) र वित्तीय प्रतिवेदन (Financial Reports) तयार गर्न प्रयोग हुने लोकप्रिय Accounting Software हो।

अन्तःशुल्क इजाजतपत्र नवीकरण (Excise Permit Renewal) भनेको अन्तःशुल्क लाग्ने वस्तु वा सेवासँग सम्बन्धित व्यवसाय सञ्चालन गर्न लिइएको इजाजतपत्रको म्याद समाप्त भएपछि त्यसलाई पुनः वैधानिक र सक्रिय बनाउने प्रक्रिया हो। नेपालमा मदिरा, बियर, वाइन, चुरोट, सूर्तीजन्य पदार्थ तथा अन्तःशुल्क लाग्ने अन्य वस्तु वा सेवाको उत्पादन, पैठारी, निकासी, भण्डारण, बिक्री वितरण तथा सम्बन्धित कारोबार गर्न अन्तःशुल्क इजाजतपत्र अनिवार्य हुन्छ। यस्तो इजाजतपत्र सामान्यतया एक आर्थिक वर्षका लागि जारी हुने भएकाले प्रत्येक वर्ष समयमै नवीकरण गर्नुपर्छ ।

D-01 Return Form भनेको आन्तरिक राजस्व विभाग (IRD) द्वारा साना करदाताहरूका लागि निर्धारण गरिएको स्वयं कर निर्धारण आय विवरण (Self Assessment Return) फाराम हो। वार्षिक कारोबार तोकिएको सीमाभित्र रहेका तथा अनुमानित कर प्रणाली अन्तर्गत पर्ने व्यवसायी वा साना करदाताले आफ्नो आम्दानी, कारोबार तथा कर दायित्व स्वयं घोषणा गर्न यो फाराम प्रयोग गर्छन्। D-01 फाराम अनलाइन Taxpayer Portal मार्फत भर्न र पेश गर्न सकिन्छ।

सामाजिक सुरक्षा कोष (SSF) नेपाल सरकारद्वारा श्रमिक तथा रोजगारमा रहेका व्यक्तिहरूको आर्थिक तथा सामाजिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्न स्थापना गरिएको एक महत्वपूर्ण संस्था हो। सामाजिक सुरक्षा कोष (व्यवस्थापन तथा सञ्चालन) नियमावली, २०६७ जारी भएपछि २०६७ साल चैत्र ७ गते यस कोषको स्थापना भएको थियो। प्रारम्भिक चरणमा कोषले सामाजिक सुरक्षा करको व्यवस्थापन गर्ने कार्य गर्दै आएको थियो। पछि योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा ऐन, २०७४ लागू भएपछि कोषले सोही ऐन अनुसार सामाजिक सुरक्षा योजनाहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ।

नेपाल सरकार, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय अन्तर्गतको स्वास्थ्य बीमा बोर्डले सेवाग्राहीलाई सहज, छिटो तथा पारदर्शी सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले विद्युतीय माध्यमबाट स्वास्थ्य बीमा नवीकरण गर्ने व्यवस्था लागू गरेको छ। यस प्रणालीमार्फत बीमित परिवारले स्वास्थ्य बीमा कार्यालयमा प्रत्यक्ष उपस्थित नभई घर, कार्यालय वा जुनसुकै स्थानबाट मोबाइल बैंकिङ, डिजिटल वालेट तथा अनलाइन भुक्तानी प्रणाली प्रयोग गरी स्वास्थ्य बीमा नवीकरण गर्न सक्दछन्।

Google Nepali Input Tools भनेको Google द्वारा विकसित गरिएको एक लोकप्रिय टाइपिङ उपकरण (Typing Tool) हो, जसले अंग्रेजी (English) Keyboard प्रयोग गरेर सजिलै नेपाली Unicode मा टाइप गर्न मद्दत गर्छ। यसलाई विशेष गरी नेपाली भाषा टाइप गर्न सजिलो बनाउने उद्देश्यले विकास गरिएको हो। Google Input Tools मा Transliteration प्रविधि प्रयोग गरिएको हुन्छ, जसमा प्रयोगकर्ताले अंग्रेजी अक्षर टाइप गर्दा त्यसलाई स्वतः नेपाली Unicode मा रूपान्तरण गरिन्छ। :contentReference[oaicite:0]{index=0}

कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष कोशी नदी किनारमा रहेको संरक्षित क्षेत्र हो। यो वि.स. २०३२ (सन् १९७६) मा स्थापना भएको हो। यस आरक्षको क्षेत्रफल १७५ वर्ग किलोमिटर छ। यो सुनसरी, सप्तरी र उदयपुर गरी तिन जिल्लामा फैलिएको छ। सन् १९८७ मा रामसार सूचीमा सूचीकृत भएको नेपालकै पहिलो ठूलो रामसार क्षेत्रको रूपमा चिनिन्छ।

कर्मचारी सञ्चय कोष (EPF) ले आफ्ना योगदानकर्ताहरूको पहिचान, व्यक्तिगत विवरण, बैंकिङ जानकारी तथा लाभग्राही (Nominee) सम्बन्धी विवरण अद्यावधिक र प्रमाणीकरण गर्नका लागि Online KYC (Know Your Customer) प्रणाली सञ्चालन गरेको छ। यो प्रक्रिया Anti-Money Laundering (AML) तथा Combating the Financing of Terrorism (CFT) सम्बन्धी प्रचलित कानुनी व्यवस्था पालना गर्न आवश्यक छ।

What-If Analysis Microsoft Excel को एक शक्तिशाली सुविधा (Feature) हो जसले कुनै तथ्यांक (Data) वा सूत्र (Formula) मा परिवर्तन गर्दा परिणाम (Result) कसरी परिवर्तन हुन्छ भन्ने विश्लेषण गर्न मद्दत गर्दछ ।

सरल भाषामा भन्नुपर्दा, "यदि यस्तो भयो भने के हुन्छ?" भन्ने प्रश्नको उत्तर खोज्न What-If Analysis प्रयोग गरिन्छ।

कर्मचारी बचत वृद्धि निवृत्ति योजना कर्मचारीहरूको दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यले सुरु गरिएको महत्वपूर्ण व्यवस्था हो । यस अन्तर्गत कर्मचारीको मासिक तलबबाट निश्चित रकम कटौती गरी व्यक्तिगत खातामा जम्मा गरिन्छ। त्यसरी संकलित रकम सम्बन्धित कार्यालय वा संस्थाले तोकिएका सङ्कलन केन्द्रहरू—जस्तै वाणिज्य बैंकका शाखा तथा नेपाल राष्ट्र बैंक—मार्फत नियमित रूपमा जमा गर्ने व्यवस्था हुन्छ। यो योजना स्वेच्छिक सहभागितामा आधारित छ र “Defined Contribution” प्रणाली अनुसार सञ्चालन हुन्छ ।

B.P. Koirala Institute of Health Sciences (BPKIHS) is an autonomous health sciences university located in Dharan, Sunsari District, Nepal. Established on January 18, 1993........

Digital Darta Chalani is an initiative of the Government of Nepal designed to digitize the traditional process of registering and dispatching official documents. The system replaces manual record-keeping with a secure digital platform..........

Mail Merge भनेको Microsoft Word को एउटा विशेष सुविधा हो जसको प्रयोग गरेर एउटै ढाँचाको पत्र, प्रमाणपत्र, नियुक्ति पत्र, तलब पर्चा, निमन्त्रणा पत्र, परिचयपत्र आदि धेरै व्यक्तिका लागि स्वचालित रूपमा तयार गर्न सकिन्छ। यसमा Word फाइल (Main Document) र Excel फाइल (Data Source) लाई आपसमा जोडेर प्रत्येक व्यक्तिको नाम, ठेगाना, पद, तलब, फोन नम्बर आदि विवरण स्वतः राख्न सकिन्छ।

ठाकुर बाबा दह सप्तरी जिल्लाको लोहजारामा अवस्थित एक प्रसिद्ध प्राकृतिक ताल हो । यसलाई स्थानीय स्तरमा 'लोहजारा दह' को नामले पनि चिनिन्छ ।

• प्राकृतिक अवस्थिति: यो दह लोहजारा गाउँको ठीक बीच भागमा अवस्थित एक मनोरम प्राकृतिक ताल हो ।
• क्षेत्रफल: यसलाई पूर्वी नेपालकै ठूला तालहरूमध्ये एक मानिन्छ । ......

डिजिटल प्रविधिको तीव्र विकाससँगै नेपालका सरकारी कार्यालयहरू पनि परम्परागत कागजी प्रणालीबाट क्रमशः डिजिटल प्रणालीतर्फ अघि बढिरहेका छन्। यस परिवर्तनको प्रमुख आधार Office Automation (कार्यालय स्वचालन) हो। Office Automation ले कार्यालयका दैनिक कार्यहरूलाई कम्प्युटर, सफ्टवेयर, नेटवर्क तथा डिजिटल प्रणालीको माध्यमबाट स्वचालित, व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउने कार्य गर्दछ।

बुढा सुब्बा मन्दिर पूर्वी नेपालको सुनसरी जिल्लाको धरान उपमहानगरपालिका–१४, विजयपुर क्षेत्रमा अवस्थित एक प्रसिद्ध धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल हो। यो मन्दिर पूर्वाञ्चलका सबैभन्दा लोकप्रिय तीर्थस्थलमध्ये एक मानिन्छ। प्रत्येक वर्ष नेपालका विभिन्न जिल्लाका साथै भारतलगायत अन्य देशबाट समेत हजारौं भक्तजन तथा पर्यटक यहाँ दर्शन गर्न आउने गर्छन्। मन्दिर धार्मिक आस्था, ऐतिहासिक महत्व, सांस्कृतिक परम्परा तथा प्राकृतिक सौन्दर्यका कारण विशेष रूपमा परिचित छ।

कोशी ब्यारेज नेपालको पूर्वी भागमा अवस्थित एक महत्वपूर्ण जलस्रोत, सिँचाइ तथा बाढी नियन्त्रण संरचना हो। यो ब्यारेज सप्तकोशी नदी माथि सुनसरी र सप्तरी जिल्लाको सीमामा निर्माण गरिएको छ। कोशी नदी नेपालको सबैभन्दा ठूलो नदी प्रणालीमध्ये एक हो, जसलाई सातवटा प्रमुख नदीहरू मिलेर बनेको हुनाले “सप्तकोशी” भनिन्छ।

Microsoft Word मा रहेको References Menu (References Tab) अनुसन्धानमूलक लेखन (Research Writing), प्रतिवेदन (Report), थेसिस (Thesis), परियोजना प्रतिवेदन, पुस्तक, लेख तथा कार्यालयका औपचारिक दस्तावेज तयार गर्दा प्रयोग हुने महत्वपूर्ण मेनु हो। यस मेनुले दस्तावेजमा विषय सूची (Table of Contents), फुटनोट (Footnote), सन्दर्भ सूची (Bibliography), उद्धरण (Citation), चित्र सूची (Table of Figures), अनुक्रमणिका (Index) तथा क्रस-रेफरेन्स (Cross-reference) जस्ता सुविधाहरू प्रदान गर्छ।

Excel is one of the most widely used tools in offices, schools, and government organizations in Nepal. Learning advanced Excel formulas can significantly improve efficiency and accuracy in daily tasks.