Dhaneshwar Chaudhary
Dhaneshwar Chaudhary
बराह क्षेत्र नेपालका सबैभन्दा पवित्र धार्मिक तीर्थस्थलहरूमध्ये एक हो। यो कोशी प्रदेशको सुनसरी जिल्लामा अवस्थित रहेको छ। सप्तकोशी नदी र कोका नदीको संगमस्थलमा रहेको यस क्षेत्रलाई हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले विशेष श्रद्धा र आस्थाका साथ पूजा गर्ने गर्दछन्। बराह क्षेत्रलाई नेपालको "चार धाम" मध्ये एक पवित्र धामको रूपमा समेत मानिन्छ।
प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक महत्व, ऐतिहासिक पृष्ठभूमि तथा आध्यात्मिक शान्तिका कारण बराह क्षेत्र नेपालका प्रमुख धार्मिक पर्यटन गन्तव्यहरूमध्ये एक बनेको छ। प्रत्येक वर्ष नेपाल तथा भारतका हजारौं श्रद्धालु यहाँ दर्शन तथा स्नानका लागि आउने गर्दछन्।
बराह क्षेत्र सुनसरी जिल्लाको बराहक्षेत्र नगरपालिकामा अवस्थित छ। यो धरानबाट करिब २५ किलोमिटर तथा इटहरीबाट करिब ३५ किलोमिटरको दूरीमा रहेको छ। यहाँ सडकमार्गबाट सजिलै पुग्न सकिन्छ।
सप्तकोशी नदीको किनारमा अवस्थित यस क्षेत्रको प्राकृतिक वातावरण अत्यन्त मनमोहक छ। हरिया पहाड, नदी, जंगल तथा धार्मिक वातावरणले यहाँ आउने तीर्थयात्रीहरूलाई विशेष आनन्द प्रदान गर्दछ।
हिन्दू धर्मग्रन्थहरू अनुसार भगवान विष्णुले पृथ्वीलाई राक्षस हिरण्याक्षबाट बचाउन वराह (सुँगुर) को अवतार लिनुभएको थियो। भगवान विष्णुको यही वराह अवतारसँग सम्बन्धित पवित्र स्थल भएकाले यस स्थानलाई "बराह क्षेत्र" भनिएको हो।
धार्मिक मान्यता अनुसार भगवान विष्णुले वराह अवतार लिएर पृथ्वीको उद्धार गरेपछि यस क्षेत्रमा विश्राम गर्नुभएको थियो। त्यसैले यो स्थानलाई हिन्दू धर्ममा अत्यन्त पवित्र मानिन्छ।
बराह क्षेत्रको मुख्य आकर्षण भगवान वराहको मन्दिर हो। यस मन्दिरमा भगवान विष्णुको वराह स्वरूपको मूर्ति स्थापना गरिएको छ। श्रद्धालुहरू यहाँ पूजा, दर्शन तथा विशेष धार्मिक अनुष्ठान गर्न आउने गर्दछन्।
मन्दिर परिसर धार्मिक वातावरणले भरिपूर्ण छ। दैनिक पूजा, आरती, भजन-कीर्तन तथा विशेष पर्वका अवसरमा धार्मिक कार्यक्रमहरू सञ्चालन हुने गर्दछन्।
बराह क्षेत्रमा सप्तकोशी नदीमा स्नान गर्नुलाई अत्यन्त पुण्यदायी मानिन्छ। धार्मिक विश्वास अनुसार यहाँ स्नान गर्दा पाप नाश हुने तथा पुण्य प्राप्त हुने मान्यता रहेको छ।
विशेष गरी मकर सङ्क्रान्ति, औंसी, पूर्णिमा तथा अन्य धार्मिक पर्वका अवसरमा हजारौं श्रद्धालुहरू सप्तकोशीमा स्नान गर्न आउने गर्दछन्।
बराह क्षेत्रमा प्रत्येक वर्ष माघ महिनामा लाग्ने मकर मेला अत्यन्त प्रसिद्ध छ। मकर सङ्क्रान्तिको अवसरमा आयोजना हुने यस मेलामा नेपाल तथा भारतबाट लाखौं भक्तजन सहभागी हुने गर्दछन्।
मकर मेलाको समयमा धार्मिक स्नान, पूजा-अर्चना, भजन-कीर्तन, धार्मिक प्रवचन तथा विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू आयोजना गरिन्छन्।
बराह क्षेत्र धार्मिक महत्वका साथै प्राकृतिक सौन्दर्यका लागि पनि प्रसिद्ध छ। सप्तकोशी नदीको बहाव, हरियाली वन क्षेत्र, पहाडी दृश्य तथा शान्त वातावरणले पर्यटकलाई आकर्षित गर्दछ।
धार्मिक यात्राका साथै प्रकृतिप्रेमी, फोटोग्राफर तथा पर्यटकहरू पनि यहाँ घुम्न आउने गर्दछन्।
बराह क्षेत्र धरान, इटहरी, विराटनगर तथा अन्य शहरहरूबाट सडकमार्गद्वारा सजिलै पुग्न सकिन्छ। धरानबाट नियमित सार्वजनिक सवारी तथा निजी सवारी उपलब्ध छन्।
कोशी राजमार्ग हुँदै यात्रा गर्दा बराह क्षेत्र पुग्न सहज हुन्छ।
यद्यपि बराह क्षेत्र वर्षभरि नै दर्शन गर्न सकिने धार्मिक स्थल हो, मकर सङ्क्रान्तिको समयमा यहाँ विशेष चहलपहल रहने गर्दछ।