Dhaneshwar Chaudhary
Dhaneshwar Chaudhary
बुढा सुब्बा मन्दिर पूर्वी नेपालको सुनसरी जिल्लाको धरान उपमहानगरपालिका–१४, विजयपुर क्षेत्रमा अवस्थित एक प्रसिद्ध धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल हो। यो मन्दिर पूर्वाञ्चलका सबैभन्दा लोकप्रिय तीर्थस्थलमध्ये एक मानिन्छ। प्रत्येक वर्ष नेपालका विभिन्न जिल्लाका साथै भारतलगायत अन्य देशबाट समेत हजारौं भक्तजन तथा पर्यटक यहाँ दर्शन गर्न आउने गर्छन्। मन्दिर धार्मिक आस्था, ऐतिहासिक महत्व, सांस्कृतिक परम्परा तथा प्राकृतिक सौन्दर्यका कारण विशेष रूपमा परिचित छ।
धरानको विजयपुर डाँडामा रहेको शान्त वातावरण, हरियाली वन क्षेत्र तथा धार्मिक महत्वका कारण धरानको प्रमुख आकर्षणमध्ये एक मानिन्छ। यहाँ आउने भक्तजनले मनोकामना पूरा हुने विश्वासका साथ पूजा-अर्चना गर्ने गर्दछन्।
बुढा सुब्बा मन्दिरलाई किराँत समुदायले विशेष श्रद्धाका साथ पूज्ने गर्दछन्। किराँत परम्परामा यस स्थानलाई "केवासुमाङ" को रूपमा पनि मानिन्छ भने कतिपय हिन्दू भक्तजनहरूले यसलाई भगवान शिवसँग सम्बन्धित धार्मिक स्थलका रूपमा समेत मान्ने गर्छन्। यही कारणले विभिन्न धर्म, जाति तथा समुदायका मानिसहरू यहाँ दर्शनका लागि आउने गरेका छन्।
बुढा सुब्बा मन्दिरसँग सम्बन्धित विभिन्न ऐतिहासिक तथा धार्मिक कथनहरू प्रचलित छन्। एक लोकप्रिय विश्वास अनुसार यो स्थान किराँत राज्यका अन्तिम शक्तिशाली राजा बुद्धिकर्ण राय खेबाङ (Buddhi Karna Raya Khebang) संग सम्बन्धित छ। स्थानीय जनविश्वास अनुसार उनको स्मृतिमा यो स्थल पवित्र धार्मिक केन्द्रका रूपमा विकसित भएको हो।
अर्को धार्मिक मान्यताअनुसार भगवान शिव र पार्वतीले विजयपुर क्षेत्रमा आएर तपस्या गरेको स्थान यही हो भन्ने विश्वास गरिन्छ। यस कारण हिन्दू तथा किराँत दुवै समुदायका लागि यो स्थल अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ।
बुढा सुब्बा मन्दिरको सबैभन्दा प्रसिद्ध विशेषता भनेको यहाँ आएर मनोकामना माग्दा पूरा हुने जनविश्वास हो। देशभरका मानिसहरू व्यक्तिगत, पारिवारिक, शैक्षिक, व्यवसायिक तथा वैवाहिक सफलताको कामना गर्दै यहाँ पूजा गर्न आउने गर्दछन्।
विशेष गरी युवायुवतीहरूबीच यो मन्दिर प्रेम र वैवाहिक सम्बन्धसँग जोडिएको धार्मिक स्थलका रूपमा प्रसिद्ध छ। स्थानीय विश्वास अनुसार एक-अर्कालाई मन पराउने जोडीले यहाँ आएर मनोकामना गरेमा सम्बन्ध सफल हुने तथा विवाह हुने सम्भावना बढ्ने मान्यता रहेको छ।
बुढा सुब्बा मन्दिरको अर्को अनौठो विशेषता यहाँ पाइने टुप्पो नभएका बाँसहरू हुन्। विगतमा भक्तजनहरूले आफ्नो मनोकामना वा प्रिय व्यक्तिको नाम बाँसमा लेख्ने चलन थियो। तर बाँसमा धेरै लेखाइ हुन थालेपछि बाँसलाई क्षति पुग्न थालेकाले अहिले उक्त प्रचलन बन्द गरिएको छ।
हाल भक्तजनहरूले पूजा गरेपछि बाँसमा रंगीन धागो वा पवित्र डोरी बाँध्ने गर्छन्। धागो बाँधेर मनोकामना माग्दा इच्छा पूरा हुने विश्वास आज पनि व्यापक रूपमा प्रचलित छ। मन्दिर परिसरमा विभिन्न रंगका धागोहरूले सजिएका बाँसहरू देख्न सकिन्छ, जुन यहाँको प्रमुख आकर्षण हो।
मन्दिर वरिपरि घना हरियाली, शान्त वातावरण तथा प्राकृतिक सौन्दर्यले पर्यटकलाई आकर्षित गर्छ। धार्मिक यात्राका साथै प्रकृति अवलोकन, फोटो खिच्ने तथा शान्त वातावरणमा समय बिताउन चाहनेहरूका लागि पनि यो उपयुक्त गन्तव्य हो।
बुढा सुब्बा मन्दिर धरान बजारबाट केही किलोमिटर उत्तरतर्फ विजयपुर क्षेत्रमा अवस्थित छ। धरान बसपार्क वा शहरको मुख्य क्षेत्रबाट ट्याक्सी, मोटरसाइकल वा स्थानीय सवारी साधनमार्फत सजिलै पुग्न सकिन्छ। विराटनगरबाट पनि सडकमार्ग हुँदै केही घण्टाको यात्रापछि मन्दिर पुग्न सकिन्छ।