Dhaneshwar Chaudhary
Dhaneshwar Chaudhary
दन्तकाली मन्दिर सुनसरी जिल्लाको धरान उपमहानगरपालिकामा अवस्थित नेपालको प्रसिद्ध शक्तिपीठहरूमध्ये एक महत्वपूर्ण धार्मिक स्थल हो। यो मन्दिर धरान बजारबाट केही दूरीमा रहेको छ र पूर्वी नेपालको प्रमुख धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा परिचित छ।
हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको गहिरो आस्था रहेको यस मन्दिरमा नेपालका विभिन्न जिल्ला तथा भारतका सीमावर्ती क्षेत्रबाट समेत हजारौं भक्तजन दर्शन गर्न आउने गर्दछन्। धार्मिक महत्व, प्राकृतिक वातावरण तथा ऐतिहासिक पृष्ठभूमिका कारण दन्तकाली मन्दिर धरानको पहिचानसँग जोडिएको महत्वपूर्ण स्थल बनेको छ।
हिन्दू धर्मग्रन्थ अनुसार भगवान शिवकी पत्नी सतीदेवीले आफ्ना पिता दक्ष प्रजापतिको यज्ञमा भएको अपमान सहन नसकी आत्मदाह गरेपछि भगवान शिवले सतीको शरीर बोकेर ब्रह्माण्ड भ्रमण गर्नुभएको थियो। त्यस क्रममा भगवान विष्णुले आफ्नो सुदर्शन चक्र प्रयोग गरी सतीको शरीरलाई विभिन्न भागमा विभाजन गर्नुभएको धार्मिक विश्वास छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार सतीदेवीको दाँत (दन्त) खसेको स्थानमा दन्तकाली मन्दिर स्थापना भएको विश्वास गरिन्छ। यही कारण यस मन्दिरलाई दन्तकाली नाम दिइएको हो। "दन्त" अर्थात् दाँत र "काली" अर्थात् शक्तिरूपिणी देवी।
दन्तकाली मन्दिरलाई शक्तिपीठका रूपमा विशेष महत्व दिइन्छ। यहाँ देवी दन्तकालीको पूजा–आराधना गरिन्छ। भक्तजनहरू देवीको दर्शन तथा पूजा गरेमा मनोकामना पूरा हुने, परिवारमा सुख–शान्ति आउने तथा जीवनमा सकारात्मक ऊर्जा प्राप्त हुने विश्वास गर्छन्।
विवाह, नयाँ व्यवसाय, अध्ययन, स्वास्थ्य तथा अन्य महत्वपूर्ण कार्य सुरु गर्नु अघि धेरै मानिसहरू देवीको आशीर्वाद लिन मन्दिरमा आउने गर्दछन्।
दन्तकाली मन्दिर धार्मिक महत्वका साथै आफ्नो शान्त र रमणीय वातावरणका लागि पनि परिचित छ। मन्दिर परिसर सफा, व्यवस्थित तथा प्राकृतिक वातावरणले भरिपूर्ण रहेको छ।
मन्दिर परिसरमा विभिन्न देवी–देवताका प्रतिमा, पूजा गर्ने स्थान तथा विश्राम गर्ने क्षेत्रहरू पनि रहेका छन्। यहाँ पुग्दा भक्तजनहरूले धार्मिक शान्तिको अनुभूति गर्न सक्छन्।
दन्तकाली मन्दिरमा विशेषगरी दशैं र नवरात्रको समयमा ठूलो धार्मिक मेला लाग्ने गर्दछ। यस समयमा हजारौं भक्तजनहरू देवीको दर्शन तथा पूजा गर्न यहाँ पुग्ने गर्दछन्।
नवरात्रको नौ दिनसम्म विशेष पूजा, आरती तथा धार्मिक कार्यक्रमहरू आयोजना गरिन्छ। दशैंको समयमा मन्दिर परिसर अत्यन्त भक्तिमय र उत्साहपूर्ण देखिन्छ।
स्थानीय तथा राष्ट्रिय स्तरमा दन्तकाली देवीप्रति गहिरो आस्था रहेको छ। सच्चा मनले पूजा तथा प्रार्थना गरेमा देवीले भक्तजनको मनोकामना पूरा गर्नुहुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।
यही धार्मिक विश्वासका कारण विद्यार्थी, व्यवसायी, कर्मचारी, नवविवाहित जोडी तथा विभिन्न उद्देश्य लिएर आएका श्रद्धालुहरू यहाँ दर्शन गर्न आउने गर्दछन्।
दन्तकाली मन्दिर धरानको धार्मिक पर्यटनको प्रमुख केन्द्र हो। धरान आउने अधिकांश पर्यटकहरूले दन्तकाली मन्दिरको दर्शन गर्ने गर्दछन्। यसले स्थानीय पर्यटन, होटल व्यवसाय, यातायात तथा अन्य सेवाक्षेत्रलाई पनि सहयोग पुर्याएको छ।
धार्मिक पर्यटनको विकासले स्थानीय अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्दै आएको छ।
दन्तकाली मन्दिर भ्रमण गर्दा धरान तथा आसपासका अन्य प्रसिद्ध धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू पनि अवलोकन गर्न सकिन्छ।
दन्तकाली मन्दिर सुनसरी जिल्लाको धरान उपमहानगरपालिकामा अवस्थित छ। धरान बजारबाट स्थानीय सवारी साधन, ट्याक्सी वा निजी सवारी प्रयोग गरी सजिलै मन्दिर पुग्न सकिन्छ।
विराटनगर, इटहरी, धनकुटा, धरान तथा पूर्वी नेपालका अन्य स्थानबाट पनि सडकमार्ग हुँदै यहाँ पुग्न सकिन्छ।
दन्तकाली मन्दिर धरानमा रहेको प्रसिद्ध शक्तिपीठ हो। धार्मिक विश्वासअनुसार सतीदेवीको दाँत खसेको स्थानमा यो मन्दिर स्थापना भएको मानिन्छ। यही कारण यसको नाम दन्तकाली रहन गएको हो।
यहाँ दर्शन तथा पूजा गर्नाले मनोकामना पूरा हुने विश्वास गरिन्छ। विशेषगरी दशैं र नवरात्रको समयमा हजारौं भक्तजन मन्दिरमा आउने गर्दछन्।
धार्मिक महत्वका साथै मन्दिरको शान्त वातावरण, प्राकृतिक सौन्दर्य र धरानको पर्यटनसँगको सम्बन्धले दन्तकाली मन्दिरलाई पूर्वी नेपालको महत्वपूर्ण धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्य बनाएको छ।
दन्तकाली मन्दिर धरानको धार्मिक, सांस्कृतिक तथा पर्यटन महत्व बोकेको प्रसिद्ध शक्तिपीठ हो। सतीदेवीको दाँत खसेको स्थानका रूपमा रहेको धार्मिक विश्वास, भक्तजनको आस्था, दशैं तथा नवरात्रको विशेष पूजा र धरानको धार्मिक पर्यटनमा यसको योगदान उल्लेखनीय रहेको छ।
धार्मिक आस्था भएका व्यक्तिहरूका लागि यो महत्वपूर्ण तीर्थस्थल हो भने नेपालको धार्मिक संस्कृति र इतिहास बुझ्न चाहने पर्यटकहरूका लागि पनि दन्तकाली मन्दिर एक आकर्षक गन्तव्य मानिन्छ।