आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को लागि नयाँ कर दर तथा कर छुट सम्बन्धी व्यवस्था

नेपाल सरकारद्वारा आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेटमार्फत व्यक्तिगत आयकर प्रणालीमा महत्वपूर्ण सुधार गरिएको छ। करदातालाई राहत प्रदान गर्ने उद्देश्यले करयोग्य आयको न्यूनतम सीमा वृद्धि गरिएको, करका तह (Tax Slab) सरल बनाइएको तथा अधिकतम करदर घटाइएको छ। यस व्यवस्थाले विशेष गरी तलबभोगी कर्मचारी, व्यवसायी तथा सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्ध करदाताहरूलाई प्रत्यक्ष लाभ पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

१. व्यक्तिगत आयकर दर (Individual Income Tax Rate)

आर्थिक वर्ष २०८३/८४ देखि विवाहित तथा अविवाहित करदाताका लागि छुट्टाछुट्टै कर संरचना हटाई एउटै कर संरचना लागू गरिएको छ।

२. प्रमुख कर छुट तथा सहुलियतहरू

क) आधारभूत कर छुट सीमा वृद्धि

आर्थिक वर्ष २०८३/८४ देखि करयोग्य आयको न्यूनतम सीमा रु. ५ लाखबाट बढाएर रु. १० लाख कायम गरिएको छ। यस व्यवस्थाले न्यून तथा मध्यम आय भएका करदातालाई उल्लेखनीय राहत प्रदान गरेको छ।

ख) सामाजिक सुरक्षा कोष (SSF) सम्बन्धी सुविधा

सामाजिक सुरक्षा कोष (SSF) मा आबद्ध कर्मचारीहरूको हकमा पहिलो रु. १० लाखसम्मको आयमा १% सामाजिक सुरक्षा कर समेत नलाग्ने व्यवस्था गरिएको छ। यसले SSF मा आबद्ध कर्मचारीलाई अतिरिक्त लाभ प्रदान गर्दछ।

ग) नागरिक लगानी कोष (CIT), सञ्चय कोष (EPF) तथा अवकाश कोष

कर्मचारी सञ्चय कोष (EPF), नागरिक लगानी कोष (CIT), सामाजिक सुरक्षा कोष (SSF) तथा स्वीकृत अवकाश कोषमा गरिएको योगदान तोकिएको सीमासम्म करयोग्य आयबाट कट्टा (Deduction) गर्न पाइने व्यवस्था यथावत् राखिएको छ।

• कर्मचारी सञ्चय कोष (EPF)
• नागरिक लगानी कोष (CIT)
• सामाजिक सुरक्षा कोष (SSF)
• स्वीकृत अवकाश कोष

घ) जीवन बीमा (Life Insurance) कर छुट

जीवन बीमा प्रिमियममा वार्षिक रु. ४०,००० सम्म कर छुट प्राप्त गर्न सकिने व्यवस्था यथावत् राखिएको छ।

ङ) स्वास्थ्य बीमा (Health Insurance) कर छुट

स्वास्थ्य बीमा योजनामा सहभागी भएका करदाताले वार्षिक रु. २०,००० सम्म कर छुट प्राप्त गर्न सक्ने व्यवस्था कायम गरिएको छ।

३. अघिल्लो वर्ष र नयाँ व्यवस्थाबीचको तुलना

४. कर गणनाको उदाहरण

यदि कुनै कर्मचारीको वार्षिक करयोग्य आय रु. १२,००,००० छ भने:

• पहिलो रु. १०,००,००० मा १% कर = रु. १०,०००
• बाँकी रु. २,००,००० मा १०% कर = रु. २०,०००
• कुल कर = रु. ३०,०००

यदि कर्मचारी सामाजिक सुरक्षा कोष (SSF) मा आबद्ध छ भने पहिलो रु. १० लाखसम्मको १% सामाजिक सुरक्षा कर नलाग्न सक्ने भएकाले कर दायित्व अझ कम हुन सक्छ।

५. नयाँ व्यवस्थाका प्रमुख फाइदाहरू

• न्यून तथा मध्यम आय भएका करदातालाई राहत।
• कर संरचना सरल तथा सहज बनाइएको।
• विवाहित तथा अविवाहित करदाताबीचको विभेद हटाइएको।
• सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्ध हुन प्रोत्साहन।
• अधिकतम करदर घटाइ लगानी तथा बचतलाई प्रोत्साहन।
• कर प्रणालीलाई थप पारदर्शी र करदाता मैत्री बनाइएको।

६. उपयोगी लिंक

IRD Official Website:
https://www.ird.gov.np