नागरिक लगानी कोषको अवकाश योजना (Retirement Scheme) के हो ?
नागरिक लगानी कोष (Citizen Investment Trust - CIT) द्वारा सञ्चालन गरिएको अवकाश योजना भनेको व्यक्तिले आफ्नो भविष्यको आर्थिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्न नियमित रूपमा रकम बचत गर्ने दीर्घकालीन बचत तथा अवकाश योजना हो। यस योजनामा सहभागीले मासिक, त्रैमासिक, अर्धवार्षिक वा वार्षिक रूपमा रकम जम्मा गर्न सक्छन् र अवकाश प्राप्त गरेपछि वा तोकिएको उमेर पुगेपछि उक्त रकम तथा त्यसमा प्राप्त प्रतिफल (Return) को लाभ लिन सक्छन्।
यो योजना विशेष गरी भविष्यमा नियमित आयको स्रोत तयार गर्न, बुढेसकालमा आर्थिक सुरक्षा प्राप्त गर्न तथा बचत गर्ने बानीको विकास गर्न उपयोगी मानिन्छ। नेपाल सरकारद्वारा स्थापित नागरिक लगानी कोषले विभिन्न अवकाश तथा पेन्सन योजनाहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ।
अवकाश योजनाको मुख्य उद्देश्य
- भविष्यका लागि नियमित बचत गर्न प्रोत्साहन गर्नु।
- अवकाशपछि आर्थिक सुरक्षा प्रदान गर्नु।
- पेन्सन वा एकमुष्ट रकम प्राप्त गर्ने अवसर उपलब्ध गराउनु।
- दीर्घकालीन सामाजिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु।
- बचतलाई राष्ट्रिय विकासमा परिचालन गर्नु।
कसले आवद्ध हुन सक्छ ?
नागरिक लगानी कोषको अवकाश योजनामा सरकारी कर्मचारी, निजी क्षेत्रका कर्मचारी, स्वरोजगार व्यक्ति, व्यवसायी, पेशाकर्मी तथा भविष्यको लागि बचत गर्न चाहने नेपाली नागरिकहरू आवद्ध हुन सक्छन्। योजना अनुसार सहभागिताका सर्तहरू फरक हुन सक्छन्।
योजनामा कसरी आवद्ध हुने ?
- नजिकको नागरिक लगानी कोष कार्यालय वा शाखामा सम्पर्क गर्ने।
- आवेदन फाराम भर्ने।
- नागरिकता प्रतिलिपि पेश गर्ने।
- हालसालै खिचिएको फोटो उपलब्ध गराउने।
- मोबाइल नम्बर तथा इमेल दर्ता गर्ने।
- बैंक खाता विवरण उपलब्ध गराउने।
- KYC (Know Your Customer) प्रक्रिया पूरा गर्ने।
हाल धेरै योजनाहरूमा अनलाइन आवेदन तथा KYC अद्यावधिक गर्ने सुविधा पनि उपलब्ध गराइएको छ।
कसरी Contribution (रकम जम्मा) गर्ने ?
योजनामा आवद्ध भएपछि सहभागीले नियमित रूपमा रकम जम्मा गर्नुपर्छ। नागरिक पेन्सन योजना अन्तर्गत न्यूनतम मासिक रु. ५०० बाट योगदान सुरु गर्न सकिन्छ। रकम मासिक, त्रैमासिक, अर्धवार्षिक वा वार्षिक रूपमा जम्मा गर्न सकिन्छ।
रकम जम्मा गर्ने माध्यमहरू
- बैंक मार्फत
- Connect IPS
- eSewa
- Khalti
- CIT Online Portal
- नागरिक लगानी कोषका शाखा कार्यालयहरू
पेन्सन सुविधा कसरी प्राप्त हुन्छ ?
नागरिक पेन्सन योजना अनुसार सहभागीले कम्तीमा १५ वर्ष योगदान गरेको र ६० वर्ष उमेर पुगेपछि मासिक पेन्सन प्राप्त गर्न सक्ने व्यवस्था छ। सहभागीको मृत्यु भएमा तोकिए अनुसार पति वा पत्नीले पनि पेन्सन सुविधा प्राप्त गर्न सक्छन्।
नागरिक लगानी अवकाश योजनाका फाइदाहरू
- भविष्यका लागि सुरक्षित बचतको व्यवस्था हुन्छ।
- नियमित प्रतिफल (Return) प्राप्त हुन्छ।
- अवकाशपछि आर्थिक सुरक्षा प्राप्त हुन्छ।
- पेन्सन सुविधा प्राप्त गर्न सकिन्छ।
- कर छुट (Tax Benefit) प्राप्त हुन सक्छ।
- विभिन्न प्रकारका सापटी तथा कर्जा सुविधाहरू उपलब्ध हुन सक्छन्।
- नियमित बचत गर्ने बानीको विकास हुन्छ।
- सहभागीको परिवारलाई समेत दीर्घकालीन सुरक्षा प्राप्त हुन सक्छ।
आयकर ऐन अन्तर्गत स्वीकृत अवकाश कोषमा गरिएको योगदानबाट तोकिएको सीमा भित्र कर छुट सुविधा प्राप्त गर्न सकिने व्यवस्था छ।
अवकाश योजना र सामान्य बचतमा के फरक छ ?
| सामान्य बचत | अवकाश योजना |
|---|---|
| छोटो अवधिको बचत | दीर्घकालीन बचत |
| जुनसुकै बेला झिक्न सकिने | नियम अनुसार अवकाशपछि प्राप्त हुने |
| पेन्सन सुविधा हुँदैन | पेन्सन सुविधा हुन सक्छ |
| कर छुट सीमित | कर छुट सुविधा उपलब्ध हुन सक्छ |
नागरिक लगानी कोषको अवकाश योजना भनेको भविष्यको लागि गरिने नियमित बचत योजना हो। आज थोरै–थोरै रकम बचत गरेर भविष्यमा ठूलो रकम वा मासिक पेन्सन प्राप्त गर्न सकिन्छ।
यदि तपाईं निजी जागिर, व्यवसाय वा स्वरोजगारमा हुनुहुन्छ भने पनि यस योजनामा आवद्ध भएर आफ्नो बुढेसकालको आर्थिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्न सक्नुहुन्छ।
न्यूनतम रु. ५०० मासिक योगदानबाट योजना सुरु गर्न सकिन्छ र नियमित योगदान गरेपछि भविष्यमा पेन्सन तथा अन्य सुविधा प्राप्त गर्न सकिन्छ।