Dhaneshwar Chaudhary
अन्तःशुल्क इजाजतपत्र नवीकरण (Excise Permit Renewal) भनेको अन्तःशुल्क लाग्ने वस्तु वा सेवासँग सम्बन्धित व्यवसाय सञ्चालन गर्न लिइएको इजाजतपत्रको म्याद समाप्त भएपछि त्यसलाई पुनः वैधानिक र सक्रिय बनाउने प्रक्रिया हो। नेपालमा मदिरा, बियर, वाइन, चुरोट, सूर्तीजन्य पदार्थ तथा अन्तःशुल्क लाग्ने अन्य वस्तु वा सेवाको उत्पादन, पैठारी, निकासी, भण्डारण, बिक्री वितरण तथा सम्बन्धित कारोबार गर्न अन्तःशुल्क इजाजतपत्र अनिवार्य हुन्छ। यस्तो इजाजतपत्र सामान्यतया एक आर्थिक वर्षका लागि जारी हुने भएकाले प्रत्येक वर्ष समयमै नवीकरण गर्नुपर्छ ।
आन्तरिक राजस्व विभाग (IRD) ले करदातालाई अनलाइन माध्यमबाट आफ्नै करदाता पोर्टल (Taxpayer Portal) प्रयोग गरी स्वयं इजाजतपत्र नवीकरण गर्ने सुविधा उपलब्ध गराएको छ। करदाताले IRD को वेबसाइटमा गई Taxpayer Portal मा लगइन गरी Excise मेनु अन्तर्गत रहेको “Self Renew Permit” विकल्प छनोट गर्नुपर्छ। त्यसपछि PAN नम्बर, इजाजतपत्र नम्बर तथा आवश्यक विवरणहरू प्रविष्ट गरी नवीकरणको निवेदन पेश गर्न सकिन्छ। तोकिएको नवीकरण शुल्क अनलाइन भुक्तानी गरेपछि प्रणालीबाट नवीकृत इजाजतपत्र डाउनलोड वा प्रिन्ट गर्न सकिन्छ। यस प्रक्रियाले कार्यालयमा बारम्बार उपस्थित हुनुपर्ने झन्झट कम गरी समय र खर्च दुवै बचत गर्दछ ।
इजाजतपत्र नवीकरण नगरेमा सम्बन्धित व्यवसायले कानुनी रूपमा कारोबार सञ्चालन गर्न समस्या भोग्न सक्छ। म्याद समाप्त भएको इजाजतपत्र प्रयोग गरी कारोबार गरेमा जरिवाना, थप शुल्क, प्रशासनिक कारबाही वा इजाजतपत्र रद्द हुने जोखिम समेत रहन्छ। यदि व्यवसाय स्थायी वा अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको छ भने अन्तःशुल्क अधिकृत समक्ष निवेदन दिई इजाजतपत्र स्थगन गर्न सकिन्छ। स्वीकृत स्थगन अवधिभर नवीकरण गर्नुपर्ने दायित्व रहँदैन। त्यसैले अन्तःशुल्क सम्बन्धी कारोबार गर्ने प्रत्येक व्यवसायीले आफ्नो इजाजतपत्रको म्याद नियमित रूपमा जाँच गरी समयमै नवीकरण गर्नु आवश्यक हुन्छ। यसले व्यवसायलाई कानुनी रूपमा सुरक्षित राख्नुका साथै कर प्रशासनसँगको अनुपालन पनि सुनिश्चित गर्दछ ।
नवीकरण प्रक्रिया IRD Portal को Excise → Self Renew Permit बाट गर्न सकिन्छ।
अन्तःशुल्क नियमावली अनुसार इजाजतपत्र नवीकरण तोकिएको अवधिभित्र गर्नु आवश्यक हुन्छ। ढिला भए जरिवाना लाग्न सक्ने व्यवस्था रहेको छ।
इजाजतपत्रको अवधि सामान्यतया एक आर्थिक वर्षको हुने र विशेष अवस्थामा स्थगनको व्यवस्था रहेको IRD ले उल्लेख गरेको छ।
E-Permit Renew Portal:
http://ereturns.ird.gov.np:8289/excise/SelfRenewPermit
IRD Official Website:
https://www.ird.gov.np